Parochowie i wierni cerkwi w Kańczudze

Kto był rządcą parafii?

Od XIV w. istniały na tym samym terenie dwie diecezje przemyskie: diecezja obrządku łacińskiego i diecezja prawosławna, a od 1693 r., po przyjęciu unii w okresie rządów bpa Innocentego Winnickiego, diecezja greckokatolicka.

W Cerkwi na ziemiach polskich przez długi okres, każdy duszpasterz, nawet gdy w jednej parafii było ich kilku, posiadał takie uprawnienia jakie w Kościele łacińskim przysługiwały tylko proboszczowi. Samo określenie „paroch” pojawia się w Cerkwi dopiero w XVII w. Ponieważ w wyniku „dziedziczności” stanu kapłańskiego liczba kapłanów przy jednej cerkwi znacznie przekraczała potrzeby wiernych, co w XVIII w. było zjawiskiem częstym, dlatego też synod zamojski (1720) oraz podejmowane w tym kierunku kroki przez biskupów, by wzmocnić rolę jednego parocha przyczyniły się do tego, że paroch stał się jedynym kapłanem na terenie parafii. Eksponowanie pozycji jednego parocha doprowadziło do tego, że ogromna większość parafii w XIX w. posiadała tylko jednego duchownego. (…)

Zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa kanonicznego, urząd proboszcza można było objąć po trzech latach pracy duszpasterskiej oraz po złożeniu egzaminów proboszczowskich przed egzaminatorami prosynodalnymi.(…)

Zakres działalności rządców parafii nie był szeroki. Obejmował on sprawowanie mszy św. w niedziele i święta — przeważnie tylko jednej, chyba że w obrębie parafii znajdowały się cerkwie filialne. Nie było zwyczaju głoszenia kazań poza katedrą, ani też słuchania często spowiedzi poza okresem wielkanocnym. Nauczanie religii proboszczowie zlecali najczęściej diakom. Większe wymagania duszpasterskie wobec proboszczów stawiał dopiero prowincjonalny synod lwowski z 1881 r.(…)

Administratorzy byli ustanawiani w parafiach, w których zmarł proboszcz (paroch) a nie został jeszcze mianowany i kanonicznie wprowadzony na urząd nowy proboszcz. Administratorzy pełnili więc funkcje tymczasowych zastępców proboszcza. Kandydata na urząd administratora parafii mianował biskup. Administratorzy parafii nie byli zobowiązani do stałego przebywania na terenie administrowanej parafii. Mogli oni dojeżdżać z sąsiedniej parafii. Takich jednakże przypadków w diecezji przemyskiej było w 1879 r. tylko siedem. Obowiązki administratora i jego prawa były takie same jak proboszcza którego zastępował. Jako wynagrodzenie administrator otrzymywał pensję z Funduszu Religijnego.⁽¹⁾Za „Organizacja greckokatolickiej diecezji przemyskiej przy końcu lat siedemdziesiątych XIX w.” ks. Stanisław Nabywaniec. „Nasza Przeszłość” tom 70 (1988), str. 75, 102-104.

Parochowie i administratorzy cerkwi w Kańczudze

• Dekanat ?, samodzielna parafia
  • 1734 – paroch Gabriel Siemieszowski
  • 1744 – paroch Aleksander Batycki
  • 1759 – paroch Tymoteusz Tarnawski
• Dekanat jarosławski, samodzielna parafia
  • 1777 – paroch Jan Tarnawski, kolator książę Hieronim Sanguszko
• Dekanat kańczudzki, samodzielna parafia
  • 1790 – paroch Aleksy Mochnacki, kolator Karol Szydłowski, 873 wiernych.
    • To była druga (po Dębnie) co do wielkości parafia w dekanacie kańczudzkim! Dlaczego wobec tego została ona zlikwidowana i przeniesiona do Krzeczowic (Krzeczowice nie były parafią)? Być może zdecydowały względy osobowe i bliskość świątyni, wydaje się, że większość wiernych parafii kańczudzkiej mieszkała właśnie w Krzeczowicach.
• Dekanat kańczudzki (cyrkuł rzeszowski), kościół filialny parafii Krzeczowice
  • brak danych
    • 1792
  • paroch Jan Czerchawski
    • 1793
  • brak danych 1794 – 1795
    • 1794
    • 1795
  • paroch Jan Teleśnicki 1799-1824
    • 1799
    • 1800
    • 1807
    • 1808
    • 1809
      • brak szkoły
    • 1810
    • 1811
    • 1814
    • 1816
    • 1817 – kolator Józef Kellerman
    • 1819
    • 1821
    • 1824
  • administrator Piotr Petryszak 1825-1826
    • 1825
    • 1826
  • administrator Michał Wanczarowski 1828
    • 1828 – 896 wiernych w całej parafii Krzeczowice (źródło: szematyzm)
  • brak parocha 1830
    • 1830 – 185 wiernych (+ 148 w Niżatycach) (źródło: szematyzm)
  • administrator Aleksy Popiacki 1831 – 1833
    • 1831 – 186 wiernych (+139 w Niżatycach) (źródło: szematyzm)
    • 1833 – dane o wiernych nieczytelne (źródło: szematyzm)
  • administrator Jan Denesowicz 1835 – 1836
    • 1835 – 179 wiernych (+172 w Niżatycach, Łopuszce Małej i Wielkiej) (źródło: szematyzm)
    • 1836 – 161 wiernych (+183 w Niżatycach) (źródło: szematyzm)
  • administrator Leopold Reynarowicz 1839 – 1842
    • 1839 – 159 wiernych (+180 w Niżatycach) (źródło: szematyzm)
    • 1842 – 170 wiernych (+188 w Niżatycach) (źródło: szematyzm)
  • administrator Marceli Zieniewicz 1843 – 1847
    • 1843 – 150 wiernych (+185 w Niżatycach) (źródło: szematyzm)
    • 1845 – 153 wiernych (+175 w Niżatycach) (źródło: szematyzm)
    • 1846 – 150 wiernych (+178 w Niżatycach) (źródło: szematyzm)
      • szkoła parafialna adj. Onufry Jacenio – 40 uczniów (źródło: szematyzm)
    • 1847 – 150 wiernych (+180 w Niżatycach) (źródło: szematyzm)
      • szkoła parafialna adj. Onufry Jacenio – 40 uczniów (źródło: szematyzm)
  • administrator Jan Bahrynowicz 1849
    • 1849 – 148 wiernych (+170 w Niżatycach) (źródło: szematyzm)
  • paroch Michał Stroński 1855 – 1856
    • 1855 – 146 wiernych (+178 w Niżatycach) (źródło: szematyzm)
    • 1856 – 144 wiernych (+173 w Niżatycach) (źródło: szematyzm)
      • szkoła parafialna, diak Onufry Jacenio – 30 uczniów (źródło: szematyzm)
  • paroch o. Dionizy Węgrzynowicz 1930
    • 1930 – patron: Akademia Nauk w Krakowie, 584 wiernych (łącznie z 12 wioskami w okolicy) (źródło: szematyzm)
      • szkoła (źródło: szematyzm)
      • bractwo Św. O. Mikołaja i Przeczystej Dziewicy Marii (źródło: szematyzm)